Mùa nào dưỡng tạng nào theo Đông y: lịch dưỡng sinh 5 mùa cho người làm nghề chăm sóc

Lương Y Tống Văn Huynh · Huyệt Đạo Tống Gia · 05/11/2026

Tóm tắt nhanh: Theo Đông y, mùa nào dưỡng tạng nào được xếp như sau: mùa xuân dưỡng Can, mùa hạ dưỡng Tâm, cuối hạ (giao mùa) dưỡng Tỳ, mùa thu dưỡng Phế, mùa đông dưỡng Thận. Người làm nghề chăm sóc dùng lịch này để chọn vùng chú ý, điều chỉnh lực tay và dặn dò khách đúng thời điểm, chứ không phải để phán bệnh. Ở TP.HCM chỉ có mùa mưa và mùa khô, nên cần đọc lịch 5 mùa một cách linh hoạt.

Mùa nào dưỡng tạng nào theo Đông y?

Khách tháng nào cũng than mỏi lưng, nhưng anh chị có để ý mỏi lưng tháng Chạp khác mỏi lưng tháng Sáu không? Người làm nghề lâu năm thường cảm được điều đó trong đôi tay mà chưa gọi được tên. Đông y gọi tên nó bằng một bảng rất cũ: mỗi mùa ứng với một tạng.

Bảng dưới đây là cách Tống Gia dạy học viên đọc mùa nào dưỡng tạng nào theo Đông y, để mỗi buổi chăm sóc hợp với thời điểm trong năm.

Bảng 5 mùa – 5 tạng

• Mùa xuân – Can: khí đi lên, cây cối nảy mầm. Can ưa thông thoáng, sợ bị dồn nén. Người dễ cáu gắt, mỏi mắt, căng vùng sườn và cổ vai.
• Mùa hạ – Tâm: nóng, khí ra ngoài nhiều. Tâm cần yên. Người dễ bứt rứt, khó ngủ, ra mồ hôi nhiều.
• Cuối hạ, giao mùa – Tỳ: ẩm thấp. Tỳ ưa khô, sợ ẩm. Người dễ đầy bụng, nặng người, lo nghĩ.
• Mùa thu – Phế: khô, khí thu vào. Phế ưa nhuận. Người dễ khô da, khô họng, buồn man mác.
• Mùa đông – Thận: lạnh, khí tàng vào trong. Thận cần giữ ấm. Người dễ mỏi lưng dưới, sợ lạnh, tiểu đêm.

Đây là gợi ý quan sát theo dưỡng sinh, không phải cách xác định bệnh. Một người mỏi lưng vào mùa đông chưa chắc là do Thận; đôi tay vẫn phải kiểm lại.

Ở TP.HCM chỉ có 2 mùa, đọc lịch này thế nào?

Học viên ở Thủ Đức, Quận 9, Quận 12 hay hỏi câu này. Cách Tống Gia hướng dẫn là đọc theo tính chất thời tiết hơn là theo tên mùa:

• Những tuần nắng gắt, oi nóng: chú ý Tâm, giấc ngủ, sự bứt rứt.
• Những tuần mưa dầm, ẩm thấp: chú ý Tỳ, ăn uống, cảm giác nặng người.
• Gió chướng, hanh khô cuối năm: chú ý Phế, da, hơi thở.
• Những đêm mưa lạnh, máy lạnh văn phòng: chú ý Thận, vùng thắt lưng.
• Đầu năm, giai đoạn nhiều áp lực công việc: chú ý Can, vùng cổ vai và hai bên sườn.

Khách ngồi máy lạnh 9 tiếng mỗi ngày giữa mùa khô vẫn có thể mang tính chất “mùa đông” trong người. Vì vậy lịch mùa chỉ là điểm bắt đầu.

Anh chị đang thấy gì trên lưng khách?

Theo phương pháp cân bằng hệ phản xạ thần kinh cột sống, mỗi tạng có vùng phản chiếu dọc hai bên cột sống. Khi đã có giả thuyết từ mùa, từ sắc mặt và câu hỏi, người làm dò kỹ vùng tương ứng:

• Giả thuyết Can: chú ý vùng lưng giữa và hai bên bả vai.
• Giả thuyết Phế, Tâm: chú ý vùng lưng trên, giữa hai bả vai.
• Giả thuyết Tỳ: chú ý vùng lưng giữa, ngang dưới bả vai.
• Giả thuyết Thận: chú ý vùng thắt lưng.

Tay thấy căng, nóng, lạnh hay nhạy thì làm kỹ; tay không thấy gì thì bỏ giả thuyết. Nguyên tắc của Tống Gia: mọi nhận định từ mùa và gương mặt phải được đối chiếu lại bằng tay trên cột sống.

Dặn dò theo mùa: phần khách nhớ lâu nhất

Buổi chăm sóc chỉ 90 phút. Lời dặn đúng mùa mới theo khách về nhà:

• Mùa nóng: ngủ trước 23 giờ, tránh uống nước đá ngay khi vừa đi nắng về.
• Mùa ẩm: ăn đúng giờ, bớt đồ ngọt và đồ sống lạnh.
• Mùa hanh khô: uống đủ nước ấm, giữ ấm cổ khi ra gió.
• Trời lạnh, phòng máy lạnh: giữ ấm thắt lưng và bàn chân.
• Giai đoạn căng thẳng: đi bộ nhẹ, thở chậm, tránh dồn nén cảm xúc.

Khi nào không làm và khuyên khách đi khám?

Tống Gia là chăm sóc sức khỏe dưỡng sinh bằng đôi tay, không phải dịch vụ y tế. Đau kéo dài, tê yếu tăng dần, sốt, khó thở, có bệnh nền… thì khách cần đi khám ở cơ sở y tế. Người học nghề phải biết khi nào không làm và khuyên khách đi khám, dù đang là mùa nào.

Thử ngay: ghi sổ 2 tuần

1. Mỗi khách, ghi ngày, thời tiết tuần đó và 1 câu khách than nhiều nhất.
2. Ghi vùng lưng tay anh chị thấy căng hoặc khác thường nhất.
3. Sau 2 tuần, xếp theo thời tiết: tuần nóng, tuần mưa, tuần lạnh.
4. Xem vùng căng có lặp lại theo kiểu thời tiết không.

Bài tập này giúp anh chị thấy lịch 5 mùa trên chính khách của mình, thay vì học thuộc lòng.

Học điều này ở đâu?

Mùa, cảm xúc, huyệt và quy trình chăm từng tạng được dạy trong phần Dưỡng sinh 5 tạng của khóa Chuyên gia (L3) do Lương Y Tống Văn Huynh đứng lớp. Khóa 1 tháng, 60 buổi, sáng lý thuyết, chiều thực hành trên người thật; học phí do tư vấn viên báo khi đăng ký. Đọc thêm: ngũ tạng và ngũ hành liên quan thế nào và vì sao người làm massage cần hiểu 5 tạng. Tống Gia không hứa việc làm hay thu nhập sau khóa học.

Cách đăng ký

Lớp học thử sáng Thứ 7, 9:00–12:00 hằng tuần và buổi Y Tướng Học Chủ nhật miễn phí đều học tại căn T16-21 khu Manhattan, Vinhomes Grand Park, TP. Thủ Đức. Đăng ký học thử hoặc gọi hotline đào tạo 0917 945 259.

Câu hỏi thường gặp

Mùa đông nên dưỡng tạng nào? Theo Đông y, mùa đông dưỡng Thận: giữ ấm thắt lưng và bàn chân, ngủ sớm, tránh làm việc quá sức.

Mùa xuân dưỡng Can như thế nào? Giữ tinh thần thông thoáng, ngủ đủ, vận động nhẹ ngoài trời và tránh dồn nén cảm xúc là cách dưỡng Can phổ biến trong dưỡng sinh.

Ở miền Nam chỉ có 2 mùa thì áp dụng lịch 5 mùa ra sao? Đọc theo tính chất thời tiết: nóng thì chú ý Tâm, ẩm thì Tỳ, hanh khô thì Phế, lạnh hoặc máy lạnh nhiều thì Thận, căng thẳng thì Can.

Tỳ ứng với mùa nào? Tỳ ứng với cuối hạ, tức những giai đoạn giao mùa ẩm thấp. Tỳ ưa khô, sợ ẩm nên cần ăn uống điều độ.

Học dưỡng sinh 5 tạng ở đâu tại TP.HCM? Tống Gia dạy Dưỡng sinh 5 tạng trong khóa Chuyên gia tại Vinhomes Grand Park, TP. Thủ Đức. Anh chị có thể đến học thử sáng Thứ 7 trước khi đăng ký.

Bài liên quan

• 3 vùng trên gương mặt theo Y Tướng Học: chia thế nào, đọc thế nào để chăm sóc đúng
• Các huyệt cơ bản người mới nên học: 8 huyệt dễ tìm và thứ tự học hợp lý
• Cột sống và hệ thần kinh liên quan thế nào? Hiểu đúng để chăm sóc cơ thể
• Dưỡng sinh 5 tạng: hiểu Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận để chăm đúng chỗ, phần học thứ nhất của khóa Chuyên gia
• Tất cả bài viết về học nghề

Giữ chỗ học thử miễn phí sáng thứ Bảy hoặc hỏi lộ trình học: nhắn Zalo 0888 264 559.

Lương Y Tống Văn Huynh
Người sáng lập Huyệt Đạo Tống Gia, hơn 13 năm theo nghề dưỡng sinh Đông y, Y Tướng Học và cân bằng hệ phản xạ thần kinh cột sống. Câu chuyện của Lương Y